दुष्काळाच्या सावटाखाली एटापल्लीचा खरीप हंगाम? नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांसाठी महाग्रामसभेची रॅली

१७७ गावांतील शेती नुकसानीचा वस्तुनिष्ठ आढावा घ्या; पारंपरिक महाग्रामसभेचे प्रशासनाला साकडे

अमित कत्तीवार |विशेष जिल्हा प्रतिनिधी

एटापल्ली, दि. २८ ऑक्टोबर : खरीप हंगामातील पिकांच्या नुकसानीमुळे शेतकऱ्यांसमोर निर्माण झालेल्या आर्थिक संकटाकडे शासनाचे लक्ष वेधण्यासाठी पारंपरिक महाग्रामसभा, तालुका एटापल्ली यांच्या वतीने बुधवारी एटापल्ली येथे रॅलीचे आयोजन करण्यात आले. तालुक्यातील सर्व १७७ गावांमधील शेतीची प्रत्यक्ष पाहणी करून नुकसानग्रस्त पिकांचे तातडीने पंचनामे करावेत, तसेच आवश्यक निकषांची पूर्तता तपासून एटापल्ली तालुका दुष्काळग्रस्त घोषित करण्याबाबत कार्यवाही करावी, अशी प्रमुख मागणी यावेळी पुढे करण्यात आली. नुकसानग्रस्त पात्र शेतकऱ्यांना शासनाच्या नियमानुसार आर्थिक मदत मिळावी, यासाठी मुख्यमंत्री तथा जिल्ह्याचे पालकमंत्री, उपपालकमंत्री यांच्याकडे उपविभागीय अधिकारी, एटापल्ली यांच्यामार्फत निवेदन सादर करण्याची भूमिका महाग्रामसभेने मांडली.

एटापल्ली तालुक्यातील ग्रामीण भागातील अनेक कुटुंबांचा उदरनिर्वाह शेतीवर अवलंबून आहे. त्यामुळे खरीप हंगामातील उत्पादनात घट झाल्यास त्याचा थेट परिणाम शेतकऱ्यांच्या आर्थिक नियोजनावर आणि कुटुंबाच्या दैनंदिन गरजांवर होतो. सन २०२६ च्या खरीप हंगामात पावसातील अनियमितता, पावसाचे खंड आणि इतर नैसर्गिक कारणांमुळे पिकांच्या वाढीवर व अपेक्षित उत्पादनावर परिणाम झाल्याचे महाग्रामसभेने निवेदनात नमूद केले आहे. बियाणे, खते, मशागत आणि मजुरीसाठी खर्च करूनही अपेक्षित उत्पन्न मिळाले नाही, तर शेतकऱ्यांना कर्जाचा भार आणि पुढील हंगामाच्या तयारीचे आव्हान आहे, ही परिस्थिती लक्षात घेऊन प्रशासनाने तालुक्यातील शेतीची वास्तविक स्थिती जाणून घ्यावी, अशी मागणी करण्यात आली आहे.

पीक नुकसानीचे मूल्यांकन करताना केवळ कार्यालयीन आकडेवारी किंवा उपलब्ध कागदपत्रांवर अवलंबून न राहता संबंधित अधिकाऱ्यांनी प्रत्यक्ष शेतांमध्ये जाऊन पाहणी करावी, यावर महाग्रामसभेने भर दिला आहे. पिकांची सद्यस्थिती, पावसाचा परिणाम, उत्पादनातील संभाव्य घट आणि प्रत्यक्ष झालेल्या नुकसानीची नोंद घेऊन पारदर्शक पद्धतीने पंचनामे करावेत, अशी मागणी आहे. तालुक्यातील सर्व १७७ गावांचा या प्रक्रियेत समावेश झाल्यास नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांची परिस्थिती स्पष्ट होण्यास मदत होईल. त्यानुसार पात्र शेतकऱ्यांना लागू शासकीय निकषांप्रमाणे मदत मिळण्याचा मार्ग मोकळा होऊ शकतो. त्यामुळे संबंधित महसूल व कृषी विभागांनी समन्वयाने कार्यवाही करावी, अशी अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली आहे.

शेतकऱ्यांच्या मागण्यांकडे लक्ष वेधण्यासाठी बुधवारी सकाळी ११ वाजता चेकिंग नाका ते तहसील कार्यालय, एटापल्ली असा रॅलीचा नियोजित मार्ग निश्चित करण्यात आला होता. या माध्यमातून खरीप हंगामातील नुकसानीचा प्रश्न प्रशासनासमोर मांडून तातडीच्या निर्णयाची मागणी करण्यात आली. एटापल्ली तालुका दुष्काळग्रस्त घोषित करण्याबाबत निर्णय घेताना शासनाने निर्धारित निकषांनुसार परिस्थितीचे मूल्यांकन करावे आणि नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांना मदत मिळण्यासाठी आवश्यक प्रशासकीय प्रक्रिया वेगाने पूर्ण करावी, अशी महाग्रामसभेची भूमिका आहे. शेतकऱ्यांच्या प्रश्नांवर वेळेत कार्यवाही न झाल्यास त्यांच्या अडचणी आणखी वाढण्याची शक्यता असल्याने या मागण्यांना प्राधान्य देण्याची आवश्यकता व्यक्त होत आहे.

‘हक्क मागतोय, भीक नाही!’ या भूमिकेतून शेतकऱ्यांच्या न्याय्य मागण्यांसाठी एकजूट दाखविण्याचे आवाहन पारंपरिक महाग्रामसभेने केले आहे. पीक नुकसानीचे पंचनामे, दुष्काळग्रस्त घोषित करण्याबाबतची कार्यवाही आणि पात्र शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत या मागण्या केवळ एका गावापुरत्या मर्यादित नसून संपूर्ण तालुक्याच्या ग्रामीण अर्थव्यवस्थेशी संबंधित आहेत. त्यामुळे प्रशासनाने १७७ गावांतील शेतीच्या परिस्थितीचा गांभीर्याने आढावा घेऊन योग्य निर्णय घ्यावा, अशी मागणी करण्यात आली आहे. आता महाग्रामसभेच्या निवेदनावर प्रशासन कोणती पावले उचलते, प्रत्यक्ष पाहणी कधी सुरू होते आणि नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांना मदतीबाबत काय निर्णय घेतला जातो, याकडे तालुक्यातील शेतकऱ्यांचे लक्ष लागले आहे.