Kamde Chetan 
दहा वर्षांत झाली डिव्हायडरची पडझड..
जनतेच्या पैशातून पुन्हा खर्च करण्यापेक्षा जुन्या कामाची तांत्रिक चौकशी करा; दोष आढळल्यास जबाबदारी निश्चित करण्याची मागणी…
चंद्रपूर जिल्हा प्रतिनिधी..!
मूल : मूल शहरातून जाणाऱ्या राष्ट्रीय महामार्गाच्या मध्यभागी सुमारे दहा वर्षांपूर्वी उभारण्यात आलेल्या डिव्हायडरची ठिकठिकाणी पडझड झाल्यानंतर आता त्याच ठिकाणी नवीन डिव्हायडर उभारण्याचे काम सुरू करण्यात आले आहे. नवीन काम सुरू झाल्याने नागरिकांनी समाधान व्यक्त केले असले तरी पूर्वीचे डिव्हायडर अल्पावधीतच खराब होण्याचे नेमके कारण काय आणि नव्याने होणारे काम किती टिकाऊ राहणार? असा सवाल नागरिकांकडून उपस्थित केला जात आहे.
राष्ट्रीय महामार्गाच्या मध्यभागी असलेले जुने डिव्हायडर अनेक ठिकाणी तुटले होते. त्यामुळे वाहतुकीच्या सुरक्षिततेचा प्रश्न निर्माण होण्यासोबतच डिव्हायडरची देखभाल आणि बांधकामाच्या गुणवत्तेबाबतही प्रश्न उपस्थित झाले होते. या समस्येकडे सामाजिक कार्यकर्ते आणि नागरिकांनी वेळोवेळी निवेदने, सूचना तसेच प्रसारमाध्यमांच्या माध्यमातून संबंधित यंत्रणेचे लक्ष वेधले होते.
या पाठपुराव्यानंतर संबंधित विभागामार्फत नवीन डिव्हायडर उभारण्याचे काम सुरू झाले आहे. आमदार सुधीर मुनगंटीवार यांच्या पाठपुराव्यानंतर कामाला गती मिळाल्याचे सांगण्यात येत आहे. त्यामुळे शहरातील नागरिकांना दिलासा मिळाला असला तरी नवीन काम दर्जेदार आणि दीर्घकाळ टिकणारे असावे, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे.
🔴 गरिबाच्या घरकुलाला गुणवत्ता निकष; मग कोट्यवधींच्या कामाला का नाही?
नागरिकांचा प्रश्न अत्यंत महत्त्वाचा आहे. एखाद्या गरीब कुटुंबाला घरकुलासाठी शासनाकडून निधी मिळाल्यानंतर त्या निधीतून उभारलेले बांधकाम अल्पावधीतच खराब झाले, तर त्याची गुणवत्ता, कामाची पद्धत आणि संबंधितांची जबाबदारी याबाबत प्रश्न उपस्थित होतात. अनेक योजनांमध्ये लाभार्थ्याला पुन्हा त्याच स्वरूपाचा लाभ मिळण्यासाठी नियम व अटी लागू असतात.
मग सार्वजनिक निधीतून लाखो अथवा कोट्यवधी रुपये खर्च करून उभारण्यात आलेले महामार्गावरील डिव्हायडर काही वर्षांतच खराब होत असतील, तर त्या कामाची तांत्रिक चौकशी करून जबाबदारी निश्चित का करू नये? असा सवाल नागरिक विचारत आहेत.
- नवीन डिव्हायडर बांधणे आवश्यक असल्यास ते बांधलेच पाहिजे; मात्र जुन्या कामाचा अनुभव लक्षात घेता जुने डिव्हायडर कोणत्या कारणामुळे खराब झाले, बांधकामाची गुणवत्ता कशी होती, वापरलेले साहित्य निर्धारित मानकांनुसार होते का, कामाच्या वेळी आवश्यक तांत्रिक देखरेख झाली का आणि देखभालीची जबाबदारी योग्य प्रकारे पार पाडली गेली का, याची तपासणी होणे गरजेचे असल्याचे नागरिकांचे म्हणणे आहे.
🔴 दोष आढळल्यास जबाबदारी निश्चित करण्याची मागणी.
नागरिकांच्या मते, सार्वजनिक निधीतून होणाऱ्या प्रत्येक कामात जबाबदारीची स्पष्ट व्यवस्था असणे आवश्यक आहे. जुन्या डिव्हायडरच्या कामात चौकशीत तांत्रिक त्रुटी, नियमांचे उल्लंघन किंवा निष्काळजीपणा आढळल्यास संबंधित कंत्राटदार, देखरेख करणारे अधिकारी अथवा संबंधित अभियंत्यांची भूमिका तपासून नियमानुसार जबाबदारी निश्चित करावी.
दोष सिद्ध झाल्यास शासनाच्या नियमांनुसार आर्थिक वसुली किंवा अन्य योग्य कारवाईची प्रक्रिया का राबवू नये, असा प्रश्न नागरिकांकडून उपस्थित होत आहे.
“जुने काम पडले म्हणून पुन्हा जनतेच्या पैशातून नवीन काम करणे एवढ्यावर विषय थांबू नये; जुने काम का पडले, याचे कारणही समोर आले पाहिजे,” अशी नागरिकांची भूमिका आहे.
🔴 नवीन डिव्हायडरमध्ये पाण्याच्या निचऱ्याचा प्रश्न..
सध्या सुरू असलेल्या नवीन डिव्हायडरच्या कामात लोखंडी सलाखींचा वापर करण्यात येत असल्याचे दिसून येते. मात्र, कामाच्या ठिकाणी माती व गाळाची साफसफाई, काँक्रीटीकरणापूर्वीची तयारी तसेच पाण्याच्या निचऱ्याची व्यवस्था याबाबत नागरिकांनी प्रश्न उपस्थित केले आहेत.
डिव्हायडरच्या मध्यभागी किंवा बाजूला झाडे लावण्यात येणार असतील, तर झाडांना देण्यात येणारे पाणी तसेच पावसाचे पाणी बाहेर जाण्यासाठी योग्य निचरा व्यवस्था असणे आवश्यक आहे. पाण्याचा निचरा योग्य प्रकारे झाला नाही आणि पाणी साचून राहिले, तर भविष्यात संरचनेच्या टिकाऊपणावर परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
त्यामुळे संबंधित विभागाने काँक्रीटीकरणाची पद्धत, मजबुतीकरण, पाण्याचा निचरा आणि वापरले जाणारे साहित्य याबाबत आवश्यक तांत्रिक निकषांचे पालन केले जात आहे का, याची पाहणी करावी, अशी मागणी होत आहे.
🧱 नवीन डिव्हायडर काही वर्षांसाठी नव्हे, दीर्घकाळासाठी हवा..
दहा वर्षांच्या कालावधीत जुने डिव्हायडर खराब झाले असतील, तर नव्या डिव्हायडरच्या कामातून त्याच त्रुटी पुन्हा होणार नाहीत याची खबरदारी घेणे आवश्यक आहे.
आज नवीन डिव्हायडर उभारला आणि काही वर्षांनी पुन्हा त्याच ठिकाणी तोडफोड, दुरुस्ती अथवा पुनर्बांधणी करण्याची वेळ आली, तर सार्वजनिक निधीचा दुहेरी खर्च होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे काम पूर्ण करण्यापेक्षा ते दर्जेदार आणि टिकाऊ करण्याला प्राधान्य देणे गरजेचे आहे.
🛣️ राष्ट्रीय महामार्ग असल्याने नागरिकांच्या तक्रारी कुठे करायच्या?
सदर काम राष्ट्रीय महामार्गाशी संबंधित असल्याने तालुका पातळीवर नागरिकांना संबंधित विभागाच्या कार्यालयाशी थेट संपर्क साधणे अनेकदा अडचणीचे ठरते. त्यामुळे कामातील त्रुटी, वाहतुकीची समस्या, पाण्याचा निचरा, सुरक्षितता किंवा बांधकामाच्या गुणवत्तेबाबत सूचना व तक्रारी संबंधित अधिकाऱ्यांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी सुलभ स्थानिक संपर्क व्यवस्था असावी, अशी नागरिकांची मागणी आहे.
राष्ट्रीय महामार्गाचा विषय असला तरी हा रस्ता मूल शहराच्या मध्यवर्ती भागातून जात असल्याने त्याचा थेट संबंध शहरातील नागरिक, वाहतूक, पादचारी, पावसाचे पाणी, स्वच्छता आणि शहराच्या एकूण विकासाशी येतो. त्यामुळे नगर प्रशासनाने संबंधित राष्ट्रीय महामार्ग यंत्रणेशी समन्वय साधून नागरिकांच्या समस्या संबंधित अधिकाऱ्यांपर्यंत पोहोचविण्यासाठी पुढाकार घ्यावा, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
🏤 नगर प्रशासनाची भूमिका काय?
डिव्हायडरचे काम राष्ट्रीय महामार्ग विभागाच्या अखत्यारीतील असले तरी ते मूल शहराच्या मध्यवर्ती भागात सुरू आहे. त्यामुळे नगर प्रशासनाने या कामाची पाहणी किंवा संबंधित विभागाशी समन्वय साधला आहे का? नागरिकांकडून प्राप्त सूचना संबंधित यंत्रणेकडे पाठविल्या जात आहेत का? शहराच्या वाहतूक आणि पाणी निचऱ्याच्या दृष्टीने आवश्यक सूचना देण्यात आल्या आहेत का? असे प्रश्न नागरिकांकडून उपस्थित केले जात आहेत.
नगर प्रशासनाने या विषयावर मौन न बाळगता शहराच्या विकासाच्या दृष्टीने आपली भूमिका स्पष्ट करावी, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे. मुख्याधिकाऱ्यांनी संबंधित विभागाशी समन्वय साधून कामाची स्थिती आणि नागरिकांच्या तक्रारींबाबत आवश्यक ती कार्यवाही करावी, अशी मागणीही पुढे येत आहे.
🔴 जुन्या कामाची चौकशी आणि नव्या कामाची गुणवत्ता तपासणी करा..
नागरिकांची मागणी स्पष्ट आहे—नवीन डिव्हायडरचे काम थांबवावे अशी मागणी नसून ते दर्जेदार पद्धतीने पूर्ण व्हावे आणि जुन्या कामाचीही तांत्रिक चौकशी व्हावी.
जुन्या डिव्हायडरच्या कामाचा खर्च, मंजूर आराखडा, तांत्रिक मानके, वापरलेले साहित्य, कामाची गुणवत्ता, देखभाल आणि कामाच्या कालावधीची माहिती तपासून आवश्यक ती कार्यवाही करण्यात यावी. चौकशीत दोष आढळल्यास संबंधितांची जबाबदारी नियमानुसार निश्चित करण्यात यावी.
जनतेच्या पैशातून होणारे काम हे जनतेच्या हितासाठी आणि दीर्घकाळ टिकणारे असणे आवश्यक आहे. घरकुल असो, छोटा विकास प्रकल्प असो किंवा राष्ट्रीय महामार्गावरील कोट्यवधींचे काम—गुणवत्ता आणि जबाबदारीचे निकष सर्वांसाठी समान असावेत, अशी नागरिकांची अपेक्षा आहे.
मूल शहराच्या मुख्य मार्गाच्या मध्यभागी उभारला जाणारा हा नवीन डिव्हायडर पुढील अनेक वर्षे सुरक्षित, मजबूत आणि उपयोगी ठरेल का, याकडे आता नागरिकांचे लक्ष लागले आहे.
“आज पुन्हा खर्च करून डिव्हायडर उभारण्यापेक्षा, उद्या पुन्हा तोच खर्च करण्याची वेळ येणार नाही याची हमी देणारे दर्जेदार काम करा; आणि जुन्या कामात दोष आढळल्यास जबाबदारी निश्चित करा,” अशी मागणी नागरिकांकडून होत आहे.
✒️ News Jagar ✒️
